Endometriozis (Çikolata Kisti)
Endometriozis hakkında bilmeniz gereken her şey: Belirtiler, tanı yöntemleri, tedavi seçenekleri ve yaşam kalitesi önerileri
Önemli Bilgi
Endometriozis kronik bir hastalıktır ve erken tanı yaşam kalitenizi önemli ölçüde etkileyebilir. Şüphelendiğiniz semptomlar varsa mutlaka bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurun.
Endometriozis Nedir?
Endometriozis, normalde rahmin iç yüzeyini kaplayan dokunun (endometrium), rahim dışında büyümesi durumudur. Bu doku en sık yumurtalıklarda, tüplerde, bağırsaklarda ve mesanede görülür.
Bu doku, rahim içindeki doku gibi her ay hormonlardan etkilenir; kalınlaşır ve kanamaya eğilim gösterir. Ancak vücuttan dışarı atılamadığı için zamanla iltihaplanmaya, şiddetli ağrıya, organlar arasında yapışıklıklara ve özellikle yumurtalıklarda görülen çikolata kistlerine yol açabilir.
Endometriozis, doğurganlık çağındaki her 10 kadından yaklaşık 1’ini etkiler (176 milyon. Ne yazık ki belirtiler adet sancısı gibi görülebildiği için tanı konulması çoğu zaman 7–10 yıl sürebilir.
Erken tanı ve doğru tedavi, ağrıların azalmasını sağlar ve hastaların yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır.
Etkilenen Alanlar
- Yumurtalıklar (En sık)
- Fallop tüpleri
- Pelvis periton
- Bağırsak ve mesane
Risk Grupları
- 25-35 yaş arası kadınlar
- Ailede endometriozis öyküsü
- Hiç doğum yapmamış kadınlar
- Erken menarş (12 yaş altı)
Belirtiler ve Semptomlar
Bazı kadınlarda ağrı ve diğer şikâyetler çok şiddetliyken, bazı kadınlarda belirtiler hafif olabilir ya da hiç fark edilmeyebilir. Bu nedenle her endometriozis hastası aynı belirtileri yaşamaz.
Ağrılı Adet (Dismenore)
Adet dönemlerinde şiddetli kasık ve karın ağrısı
Pelvik Ağrı
Adet dışı zamanlarda da görülebilen kronik pelvik ağrı.
Cinsel İlişki Ağrısı
Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı
Şiddetli sancı ve kramp
Şiddetli adet sancısı ve günlük yaşamı zorlaştıran kramplar
Düzensiz adet döngüsü
Yoğun veya düzensiz adet kanamaları
Bağırsak Sorunları
Bağırsak hareketleri veya idrar yaparken ağrı
Sindirim Şikâyetleri
Şişkinlik, kabızlık veya ishal gibi sindirim sistemi şikâyetleri
İnfertilite
Hamile kalmakta zorlanma (infertilite)
Hastalık Evreleri
Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM) sınıflandırmasına göre endometriozis 4 evreye ayrılır:
Tedavi Seçenekleri
Endometriozis tedavisi; hastanın yaşı, semptom şiddeti, hastalık evresi ve doğurganlık planlarına göre kişiye özeldir.
Medikal Tedavi
- Ağrı Kesiciler: Hafif ağrılar için.
- Hormonal Tedaviler: Doğum kontrol hapları, GnRH agonistleri.
- IUD (Rahim İçi Araç): Hormonal spiral.
Cerrahi Tedavi
- Laparoskopi: Altın standart kapalı ameliyat.
- Laparatomi: İleri vakalarda açık cerrahi.
- Histerektomi: Rahim alınması (Nadir).
Destekleyici Tedaviler
- Fizik Tedavi: Pelvik taban egzersizleri.
- Beslenme Desteği: Anti-inflamatuar diyet.
- Psikolojik Destek: Ağrı yönetimi.
En iyi sonuçlar için jinekologunuz, ağrı uzmanı, fizik tedavi uzmanı ve diyetisyen ile kapsamlı bir tedavi planı oluşturun.
Sıkça Sorulan Sorular
Endometriozis (Çikolata Kisti) hakkında en çok merak edilen sorular ve yanıtları
Endometriozis; normalde rahmin iç yüzünü kaplayan dokuya benzer hücrelerin, rahim dışındaki bölgelerde (çoğunlukla pelvis içinde) bulunmasıyla ilişkilendirilen bir durumdur. Kanser değildir ve bulaşıcı (enfeksiyöz) bir hastalık değildir. Üreme çağındaki kadınlarda yaygın görülebilir ve uzun süreli bir durum olarak günlük yaşamı farklı düzeylerde etkileyebilir.
En sık şikâyetler; pelvik ağrı, ağrılı adet dönemleri ve bazen düzensiz/ağır kanamalar olabilir. Bazı kişilerde cinsel ilişki sırasında/sonrasında ağrı ve gebe kalmayla ilgili zorluklar görülebilir. Bağırsak–mesane, bel veya bacakların üst kısmına yansıyan ağrı ve uzun süreli yorgunluk da eşlik edebilir; bazı kişilerde ise belirti olmayabilir.
Endometriozis tanısında doktorunuz öncelikle şikâyetlerinizi ayrıntılı olarak dinler. Özellikle ağrıların adet dönemleriyle ilişkisi olup olmadığı değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde jinekolojik muayene yapılabilir.
Tanıya yardımcı olmak için en sık kullanılan görüntüleme yöntemi pelvik (vajinal) ultrasondur. Bazı durumlarda daha ayrıntılı inceleme için MR istenebilir.
Kesin tanı gerektiğinde laparoskopi adı verilen kapalı cerrahi yöntem önerilebilir. Bu işlem sırasında şüpheli dokulardan biyopsi alınabilir ve uygun hastalarda aynı seansta tedavi de uygulanabilir.
Tedavi planı;
- Ağrının şiddetine,
- Hastalığın yaygınlığına,
- Hastanın yaşına ve çocuk isteğine
göre kişiye özel olarak belirlenir. Tedavide ağrı kesiciler, hormonal tedaviler ve gerekli durumlarda cerrahi seçenekler kullanılabilir.
Çocuk sahibi olmayı planlayan hastalarda doğurganlıkla ilgili seçenekler ayrıca değerlendirilir.
tr